1. Tinnitus door spanning in je nek en kaak: het verrassende verband
Wanneer een piep meer is dan een geluid
“Het begon als een zachte piep,” vertelt Marieke, een vrouw van begin veertig die al maanden slecht sliep. “In het begin dacht ik dat het gewoon vermoeidheid was.”
Overdag leek het geluid nauwelijks aanwezig. Maar ’s avonds, wanneer het huis stil werd, kwam de toon steeds duidelijker naar voren. Eerst alleen af en toe. Later bijna voortdurend.
Wat haar vooral opviel, was dat de piep soms veranderde. Wanneer ze haar tanden op elkaar klemde, leek het geluid harder te worden. En na een lange werkdag achter de computer, met gespannen schouders en een stijve nek, leek de toon scherper dan normaal.
Pas toen ik haar vroeg om haar kaak te bewegen en haar nek op een bepaalde manier te draaien, gebeurde er iets onverwachts: het geluid veranderde van toon.
“Dat moment was voor mij een eyeopener,” zegt ze. “Voor het eerst begreep ik dat het misschien niet alleen mijn oor was. Maar mijn hele lichaam.”
Hoe spanning in nek en kaak tinnitus kan versterken
Het begint vaak klein. Een zachte piep. Een ruis. Een toon die ergens op de achtergrond aanwezig lijkt te zijn. Voor sommige mensen verdwijnt hij weer. Voor anderen blijft hij.
Tinnitus, het horen van geluid zonder externe bron, kan een intrigerend en soms frustrerend verschijnsel zijn. Veel mensen zoeken de oorzaak in het oor zelf. Logisch ook: het geluid lijkt immers uit het gehoor te komen. Toch blijkt steeds vaker dat tinnitus niet alleen een kwestie is van het oor.
Het kan ook te maken hebben met iets veel alledaagser: spanning in het lichaam.
Met name in de spieren rond de kaak, nek en schedelbasis.
Een onverwachte ontmoeting in de hersenstam
Die verbinding tussen lichaam en gehoor vindt plaats diep in de hersenen, in een gebied dat de hersenstam wordt genoemd. Daar ligt een belangrijke schakel in het auditieve systeem: de dorsale cochleaire nucleus.
Dit gebied verwerkt normaal gesproken signalen uit het binnenoor. Maar het doet iets opmerkelijks: het ontvangt ook informatie uit het lichaam.
Met name uit:
- de kaakspieren
- de nekspieren
- het gebied rond de bovenste halswervels
Via zenuwen zoals de nervus trigeminus (de kaakzenuw) en zenuwbanen uit de nek komt die informatie terecht in hetzelfde systeem dat geluid verwerkt.
Het brein combineert dus twee soorten informatie: geluid uit de buitenwereld en signalen uit het lichaam.
“Het auditieve systeem luistert niet alleen naar geluid, maar ook naar je lichaam.”
Wanneer spanning het systeem gevoeliger maakt
In het dagelijks leven helpt deze samenwerking ons juist. Wanneer we ons hoofd draaien of kauwen, kan het brein beter inschatten waar geluid vandaan komt.
Maar wanneer er langdurige spanning aanwezig is in nek- of kaakspieren, kan het systeem overgevoelig raken.
Veel mensen met tinnitus blijken ongemerkt spanning te dragen in dit gebied. Denk aan:
- kaakklemmen of tandenknarsen
- gespannen schouders
- langdurig computerwerk
- stress of perfectionisme
Wanneer spieren voortdurend signalen naar het zenuwstelsel sturen, kan dat de activiteit in het auditieve systeem versterken.
Sommige onderzoekers spreken dan van somatosensorische tinnitus: tinnitus die mede beïnvloed wordt door signalen uit spieren en gewrichten.
Kleine bewegingen, merkbare veranderingen
Een interessant kenmerk van deze vorm van tinnitus is dat het geluid soms verandert bij beweging.
Sommige mensen merken bijvoorbeeld dat hun tinnitus:
- harder wordt wanneer ze hun tanden op elkaar klemmen
- verandert wanneer ze hun kaak bewegen
- reageert op het draaien van de nek
Dat kan een aanwijzing zijn dat het lichaam een rol speelt in hoe het geluid wordt ervaren.
Niet als oorzaak in strikte zin, maar als versterker van het systeem.
Stress en het waakzame brein
Daar komt nog een tweede factor bij kijken: stress.
Het auditieve systeem staat namelijk in verbinding met het limbisch systeem, het deel van de hersenen dat betrokken is bij emoties en waakzaamheid.
Wanneer iemand langdurig onder spanning staat, kan het brein gevoeliger worden voor signalen uit zowel het lichaam als het gehoor.
Een subtiele ruis kan dan ineens veel nadrukkelijker aanwezig lijken.
Zo ontstaat soms een vicieuze cirkel:
Het lichaam als ingang tot rust
Vanuit dit perspectief is het begrijpelijk dat sommige mensen verbetering ervaren wanneer spanning in nek en kaak wordt verminderd.
Door het lichaam te helpen ontspannen, kan ook de hoeveelheid prikkels die naar het auditieve systeem gaan afnemen. Het zenuwstelsel krijgt als het ware de kans om weer tot rust te komen.
Dat kan via verschillende vormen van behandeling, zoals:
- ontspanning van nek- en kaakspieren
- ademhalingsoefeningen
- lichaamsgerichte therapie
- stressregulatie
Belangrijk is daarbij het uitgangspunt: het doel is niet om “iets kapot te repareren”, maar om het zenuwstelsel weer in balans te brengen.
Het brein kan leren loslaten
Ons brein filtert voortdurend geluiden. In een stille kamer horen we bijvoorbeeld ook het zoemen van elektriciteit of het tikken van een klok. Toch merken we die geluiden meestal nauwelijks op.
Het brein heeft geleerd dat ze niet belangrijk zijn.
Bij tinnitus lijkt dat filtermechanisme tijdelijk ontregeld. Het geluid krijgt te veel aandacht.
Maar net zoals het brein heeft geleerd om het geluid op te merken, kan het ook weer leren om het los te laten.
Wanneer het zenuwstelsel rustiger wordt en het lichaam minder spanning vasthoudt, kan het auditieve systeem vaak weer terugschakelen naar de achtergrond.
Soms begint herstel met ontspanning
Tinnitus door spanning in je nek en kaak, kan ingrijpend zijn. Maar steeds meer inzichten laten zien dat het lichaam een belangrijke sleutel kan zijn in het herstel.
Door aandacht te besteden aan spanning in nek, kaak en schouders — en door het zenuwstelsel te helpen reguleren — kan het auditieve systeem weer tot rust komen.
Het lichaam is in dat proces geen vijand.
Maar een ingang.
En soms begint herstel met iets eenvoudigs:
weer leren ontspannen.
“Veel mensen merken dat tinnitus minder opvalt wanneer het zenuwstelsel rustiger wordt en het brein weer leert om geluiden te filteren.”
Als tinnitus blijft aanhouden, kan het dus zinvol zijn om te onderzoeken of factoren zoals:
- spanning in nek of kaak
- stress of overbelasting
- een overactief zenuwstelsel een rol spelen.
Door het lichaam en het zenuwstelsel weer tot rust te brengen, kan het auditieve systeem vaak beter leren om het geluid naar de achtergrond te laten verdwijnen.
Drie Oefeningen die kunnen helpen bij tinnitus door nek- of kaakspanning
Wanneer tinnitus samenhangt met spanning in het lichaam, kan het helpen om het zenuwstelsel en de spieren rond nek en kaak weer tot rust te brengen. De onderstaande oefeningen zijn eenvoudig en kunnen thuis worden gedaan.
Belangrijk: voer de oefeningen rustig uit. Het doel is ontspanning, niet forceren.
Oefening 1 – Ontspanning van de kaak
Veel mensen met tinnitus klemmen onbewust hun kaken, vooral bij stress of concentratie.
Zo doe je de oefening:
- Ga rechtop zitten of liggen.
- Laat je tong ontspannen rusten op de bodem van je mond.
- Laat je tanden een klein beetje uit elkaar hangen.
- Adem rustig in door je neus en langzaam uit door je mond.
Blijf ongeveer 1 minuut zo zitten en merk op hoe je kaak en gezicht ontspannen.
💡 Tip: stel je voor dat je kaak letterlijk “zwaarder” wordt.
Deze oefening helpt om spanning rond de kauwspieren en de nervus trigeminus te verminderen.
Oefening 2 – Zachte nekontspanning
Spieren rond de bovenste nekwervels sturen veel signalen naar de hersenstam. Wanneer deze spieren ontspannen, kan ook het zenuwstelsel rustiger worden.
Zo doe je de oefening:
- Ga rechtop zitten.
- Laat je schouders ontspannen naar beneden zakken.
- Kantel je hoofd langzaam naar rechts (alsof je oor richting schouder beweegt).
- Houd dit 20 seconden vast zonder te forceren.
- Herhaal aan de andere kant.
Adem rustig door terwijl je de stretch voelt.
💡 Het doel is niet rekken, maar ontspanning in het gebied rond nek en schedelbasis.
Oefening 3 – Aandacht verplaatsen (auditieve reset)
Bij tinnitus door spanning in je nek en kaak, raakt het brein vaak gefixeerd op één geluid. Deze oefening helpt het brein weer te leren filteren.
Zo doe je de oefening:
- Ga rustig zitten en sluit eventueel je ogen.
- Luister eerst bewust naar het tinnitusgeluid.
- Verplaats daarna je aandacht naar andere geluiden in de omgeving
(bijvoorbeeld verkeer, vogels, wind of een ventilator). - Wissel een paar keer van focus tussen tinnitus en omgevingsgeluiden.
Je leert het brein hiermee dat het geluid niet altijd centraal hoeft te staan.
Heb je last van oorsuizen?
In mijn praktijk onderzoek ik samen met cliënten hoe factoren zoals spanning, stress en het zenuwstelsel een rol kunnen spelen bij tinnitus.
Wil je weten of dit ook bij jou speelt?
👉 Vul eerst een vragenlijst in om erachter te komen wat je klachten mogelijk veroorzaakt en download mijn gratis e-book (3 minuten) 😉
👉 Plan aansluitend een vrijblijvend adviesgesprek in!
👉 Of, lees meer over de Stressortherapie en dit mogelijk een oplossing kan bieden!
Over de auteur
Martin Springvloed is, van origine, fysio,- en hypno,-therapeut en begeleidt mensen met chronische pijn- en stressklachten. In zijn werk combineert hij lichaamsgerichte therapie met inzichten uit mind-body geneeskunde en emotionele regulatie.
