9. Tinnitus in The Invisible Rainbow
Een overzicht van alle relevante vermeldingen van tinnitus, gehoor en elektromagnetische straling in het werk van Arthur Firstenberg.
Bron: Arthur Firstenberg; The Invisible Rainbow: A History of Electricity and Life (2017/2020)
Door Martin Springvloed
Arthur Firstenberg is een Amerikaanse onderzoeker en schrijver die decennialang materiaal verzamelde over de historische en biomedische relatie tussen elektriciteit, elektromagnetische straling en menselijke gezondheid. Zijn boek The Invisible Rainbow, gepubliceerd in 2017 en herzien in 2020, is geen populair wetenschappelijk werk in de gangbare zin, maar een uitgebreide historische reconstructie van vier eeuwen elektrische technologie en de lichamelijke respons van mensen daarop.
Tinnitus neemt in dit boek een bijzondere positie in. Het wordt zowel als symptoom besproken als als diagnostisch instrument, een marker voor een zenuwstelsel dat reageert op elektromagnetische prikkels. Hieronder volgt een overzicht van de meest relevante passages en bevindingen.
De stijgende prevalentie van tinnitus
Firstenberg opent zijn bespreking van tinnitus met epidemiologische gegevens die een duidelijke opwaartse trend laten zien, parallel aan de uitrol van nieuwe elektromagnetische technologieën:
1. In 1982 klaagde ongeveer 17 procent van de volwassen bevolking over tinnitus.
2. In 1996 was dat gestegen naar circa 22 procent.
3. Tussen 1999 en 2004 bedroeg het percentage ongeveer 25 procent.
4. Tegen 2004 schatte men dat 50 miljoen volwassen Amerikanen leden aan tinnitus.
Firstenberg stelt dat deze stijging niet louter verklaard kan worden door toegenomen geluidsblootstelling of vergrijzing. Hij trekt een parallel met de uitbreiding van draadloze netwerken, het smart grid en de toenemende dichtheid van elektromagnetische straling in de leefomgeving.
De stijging van tinnitus in de afgelopen dertig jaar loopt opvallend parallel aan de uitrol van nieuwe draadloze technologieën, een correlatie die Firstenberg systematisch documenteert.
2. Kan elektriciteit hoorbaar zijn?
Een van de meest opvallende passages in het boek beschrijft een geval uit 1962, waarbij een vrouw de Universiteit van Californië, Santa Barbara, benaderde met een onverklaarbaar geluid dat haar overal vergezelde, ook buiten haar huis.
Onderzoeker Clarence Wieske, verbonden aan een militair laboratorium voor sensorische systemen, onderzocht de zaak. Hij verwachtte een mechanische trillingsbron te vinden, maar ontdekte in plaats daarvan ongewoon sterke harmonische elektromagnetische frequentiepatronen, afkomstig van elektrische draden, telefoonleidingen, gasleidingen, waterleidingen en het verwarmingssysteem. Geen enkel object produceerde hoorbaar geluid.
Wieske voerde vervolgens een experiment uit: hij nam de elektromagnetische frequentiepatronen op via een zoekspoel, zette ze om naar geluid en liet de vrouw de opname beluisteren via een koptelefoon. Haar reactie: ‘ Dit is wat ik hoor’! de geluiden waren identiek aan wat zij dagelijks hoorde.
Nog opmerkelijker was het vervolg: Wieske speelde de opname terug via de zoekspoel, uitsluitend als elektromagnetisch veld, zonder geluid en de vrouw herkende het opnieuw direct. Ze hoorde het veld zelf, terwijl Wieske niets waarnam.
Firstenberg gebruikt dit geval als illustratie van een fundamentele these: het menselijk lichaam en met name het gehoororgaan, is onder bepaalde omstandigheden in staat elektromagnetische signalen waar te nemen als geluid. Tinnitus kan in sommige gevallen niet het gevolg zijn van een beschadigd oor, maar van een zenuwstelsel dat reageert op elektromagnetische prikkels in de omgeving.
3. Het smart grid als bron van elektronisch lawaai
Firstenberg bespreekt uitgebreid de implementatie van het zogenaamde smart grid, een wereldwijd infrastructuurproject waarbij elektriciteitsmeters en huishoudelijke apparaten via radiofrequente zenders met elkaar en met nutsbedrijven communiceren.
Hij stelt dat draadloze slimme meters, met name het type dat een mesh-netwerk vormt, de opdringerigste bron van elektronisch lawaai in het moderne leefmilieu zijn geworden. De continue uitwisseling van hoogfrequente radiosignalen creëert een achtergrondveld dat, aldus Firstenberg, voor elektrisch gevoelige personen niet alleen merkbaar is, maar ook tot klachten kan leiden.
Tinnitus wordt in dit verband specifiek genoemd als een van de symptomen die worden gerapporteerd door mensen die zichzelf ‘ elektrisch gevoelig’ noemen, al wordt dit begrip in de reguliere geneeskunde nog altijd omstreden.
Firstenberg merkt op dat 5G-netwerken in zijn analyse nog buiten beschouwing zijn gelaten, wat de relevantie van zijn bevindingen voor de huidige situatie verder vergroot.
4. Historische verbindingen: elektriciteit, gehoor en het middenoor
Een van de meest verrassende hoofdstukken in het boek getiteld: ‘Making the Deaf Hear’ , beschrijft een reeks historische gevallen waarin elektrische stimulatie werd ingezet bij gehoorverlies en tinnitus, met opmerkelijke resultaten.
1. De Zweedse arts Johann Lindhult rapporteerde vanuit Stockholm, in de achttiende eeuw, gehoorherstel bij meerdere patiënten na zachte elektrische behandelingen, waaronder een man met gehoorverlies én tinnitus van het linkeroor.
2. De apotheker Johann Sprenger uit Jever, Duitsland, werd in heel Europa bekend vanwege zijn elektrische behandelmethode voor doofheid. Zijn resultaten werden vastgelegd in gerechtelijke documenten. Hij zou volledig of gedeeltelijk gehoor hebben hersteld bij minimaal veertig dove of slechthorende personen.
3. De neuroloog Guillaume Benjamin Duchenne de Boulogne ontwikkelde in 1851 een apparaat dat comfortabel in de gehoorgang paste en elektrische stimulatie toediende via de ‘chorda tympani’ , de zenuw die door het middenoor loopt. Zijn onderzoek naar zenuwdoofheid leidde tot een lawine aan behandelverzoeken vanuit de dove gemeenschap.
Firstenberg gebruikt deze historische gevallen niet als bewijs voor een alternatieve behandelmethode, maar als illustratie van een bredere these: het gehoorsysteem is elektromagnetisch gevoelig. Het middenoor, de gehoorzenuw en de hersenstam reageren op elektrische signalen, zowel therapeutisch als pathologisch.
Het middenoor is niet alleen een mechanisch systeem. Het is een elektromagnetisch gevoelig orgaan, iets wat historische artsen empirisch ontdekten, lang voordat de neurobiologie het kon verklaren.
5. Elektrische gevoeligheid: individuele variatie
Firstenberg citeert meerdere historische bronnen die wijzen op grote individuele verschillen in gevoeligheid voor elektriciteit, een observatie die hij in verband brengt met de hedendaagse discussie over elektromagnetische hypersensitiviteit:
Abbé Nollet, een van de vroege popularisatoren van elektriciteitsexperimenten, schreef in 1746 expliciet dat zwangere vrouwen en ‘delicate personen’ niet aan elektriciteitsexperimenten blootgesteld zouden moeten worden.
Alexander von Humboldt noteerde in 1797 zijn verbazing over de enorme variatie in menselijke gevoeligheid voor elektrische prikkels. Een variatie die hij vergeleek met het verschil tussen levende en dode materie.
Voor Firstenberg is dit niet alleen historisch curiosum. Het verklaart waarom niet iedereen tinnitus ontwikkelt in een elektromagnetisch belaste omgeving. Plus waarom ‘de klacht’ bij sommige mensen dramatisch toeneemt na blootstelling aan nieuwe technologie, terwijl anderen er nauwelijks iets van merken.
Elektromagnetische belasting en tinnitus: wat kun je zelf doen?
Gebaseerd op het werk van Arthur Firstenberg, The Invisible Rainbow (2020)
Firstenberg documenteert in The Invisible Rainbow hoe de prevalentie van tinnitus de afgelopen decennia dramatisch is gestegen, parallel aan de uitrol van draadloze netwerken en het smart grid. Zijn these: het gehoorsysteem is elektromagnetisch gevoelig, en voor een deel van de mensen met tinnitus speelt omgevingsbelasting een reële rol.
Dit is geen vervanging van andere verklaringsmodellen, maar een extra dimensie die bij sommige mensen het verschil kan maken.
De stijging in cijfers
Praktische leidraad: wat kun je zelf onderzoeken en doen?
Houd een week bij wanneer je tinnitus erger of beter is. Noteer: ben je thuis of elders? Heb je intensief gebeld? Zit je dicht bij een router, smart meter of zendmast? Soms is het patroon veelzeggend, ook al is het geen bewijs.
Zet wifi ’s nachts uit of gebruik een tijdschakelaar. Leg je telefoon buiten de slaapkamer of zet hem op vliegtuigmodus. Dit is de makkelijkste test: slaap je beter, is je tinnitus ’s ochtends rustiger? Dan is nachtelijke blootstelling mogelijk een factor.
Blootsvoets op gras, zand of aarde staan ontlaadt statische elektrische lading uit het lichaam. Meerdere studies suggereren dat aarding het autonome zenuwstelsel kalmeert en ontstekingsmarkers verlaagt. Voor mensen met tinnitus en een overprikkeld zenuwstelsel is het een laagdrempelige interventie met weinig risico.
Tijd doorbrengen in een omgeving met weinig elektromagnetische achtergrondstraling (bos, strand, bergen, landelijk gebied) geeft het zenuwstelsel de kans om te kalibreren. Veel mensen rapporteren dat tinnitus in de natuur merkbaar rustiger wordt. Dat kan te maken hebben met minder EMV-belasting, maar ook minder stress en meer vagale activatie.
Een Faradaykooi is een ruimte of omhulsel van geleidend materiaal dat elektromagnetische velden blokkeert, vernoemd naar Michael Faraday, die het principe in 1836 beschreef. In de praktijk zijn er speciale afschermende gordijnen, baldakijnen en verfsoorten (met geleidende metaaldeeltjes) waarmee je een slaapkamer gedeeltelijk kunt afschermen van externe EMV-straling. Dit is geen goedkope of eenvoudige maatregel, maar voor mensen met sterke elektrogevoeligheid kan het, zeker in de nachtelijke uren, significant verschil maken. Let op: laat bij gebruik ook alle interne bronnen (wifi, telefoon) uitgeschakeld, anders versterk je juist de interne reflecties.
Elektromagnetische belasting verhoogt oxidatieve stress en kan de GABA-glutamaat-balans verstoren. Magnesium bisglycinaat, antioxidanten (vitamine C, E, glutathion) en omega-3 vetzuren ondersteunen het zenuwstelsel en kunnen de gevoeligheid voor prikkels verminderen. Raadpleeg een orthomoleculair therapeut voor persoonlijk advies.
Elektromagnetische belasting is waarschijnlijk niet voor iedereen met tinnitus een factor. Maar voor mensen bij wie de klacht is ontstaan of verergerd na een technologische verandering in de omgeving, verdient deze dimensie serieuze aandacht. Het kost weinig om het te onderzoeken, en het kan veel opleveren.
Dit blok is gebaseerd op de bevindingen van Arthur Firstenberg in The Invisible Rainbow (Chelsea Green Publishing, 2020). Het betreft geen medisch advies en de hypotheses van Firstenberg worden in de reguliere geneeskunde omstreden. Raadpleeg bij twijfel een arts of specialist.
6. Relevantie voor de tinnituspraktijk
De bevindingen van Firstenberg voegen een dimensie toe aan het tinnitusplaatje die in reguliere behandelkaders zelden aan bod komt: de omgevingsfactor. Dit dient overigens niet als vervanging van de neurobiologische verklaringsmodellen, het limbisch systeem, de oorspieren, de GABA-glutamaat-balans, de nervus vagus, maar als een mogelijke bijdragende laag die bij sommige mensen een significante rol speelt.
Met name voor patiënten die aangeven dat hun tinnitus is ontstaan of verergerd na installatie van een smart meter, een 4G- of 5G-mast in de buurt, of intensief mobiel telefoongebruik, biedt Firstenbergs werk een historisch en empirisch kader om die ervaring serieus te nemen, ook wanneer de reguliere diagnostiek geen verklaring biedt.
Het boek is geen wetenschappelijke consensus en wordt in de medische mainstream omstreden. Maar het is een grondig gedocumenteerde verzameling van historische gegevens, empirische observaties en correlaties die wat mij betreft, zeker in de context van tinnitus, de moeite waard zijn om te kennen.
Bronvermelding
Firstenberg, A. (2020). The Invisible Rainbow: A History of Electricity and Life. Chelsea Green Publishing.
NB: Deze samenvatting is opgesteld door Martin Springvloed op basis van de inhoud van het boek. Het betreft een samenvatting en interpretatie, geen wetenschappelijke review.
Heb je last van oorsuizen?
In mijn praktijk onderzoek ik samen met cliënten hoe factoren zoals spanning, stress en het zenuwstelsel een rol kunnen spelen bij tinnitus.
Wil je weten of dit ook bij jou speelt?
Over de auteur
👉 Of, lees meer over de Stressortherapie en of dit mogelijk een oplossing kan bieden!
Martin Springvloed is, van origine, fysio,- en hypno,-therapeut en begeleidt mensen met chronische pijn- en stressklachten. In zijn werk combineert hij lichaamsgerichte therapie met inzichten uit mind-body geneeskunde en emotionele regulatie.
